مترجم رسمی دادگستری یکی از مشاغل مطرح و پردرآمد به شمار می رود. به ویژه با افزایش مسافرت های خارجی و مهاجرت افراد به کشورهای مختلف، این شغل مخاطبان گسترده تری پیدا کرده است. اولین مترجمان رسمی ایران در سال 1316 پروانه خود را دریافت کردند. علاقه مندانی که می خواهند برای این حرفه مورد پذیرش قوه قضاییه قرار گیرند باید از شرایط ویژه ای برخوردار بوده و در آزمون های مربوطه قبول شوند. در این مقاله جزئیات کاملی در مورد اینکه چگونه مترجم رسمی شویم، نحوه و زمان برگزاری آزمون، مهارت های مورد نیاز و درآمد این شغل، ارائه خواهیم کرد.
چگونه و چطور مترجم رسمی شویم؟
برای بسیاری از کسانی که در زبان های خارجه تسلط دارند، یکی از شغل های پردرآمد و محبوب، مترجم رسمی است. اگر شما هم این سوال را در ذهن دارید که چگونه مترجم رسمی شویم؟ این مقاله به شما کمک خواهد کرد.
در ابتدا باید بدانید کسی که می خواهد مترجم رسمی شود باید شرایط عمومی مندرج در ماده 3 مجموعه قوانین و مقررات مترجمان رسمی را دارا باشد. این شرایط هفتگانه عبارتند از:
- داشتن حداقل 25 سال سن
- موفقیت در آزمون و اختبار علمی و کتبی
- نداشتن پیشینه موثر کیفری
- عدم اشتهار به فساد اخلاقی عقیدتی
- عدم اعتیاد به مواد مخدر
- عدم داشتن سابقه محکومیت به انفصال از خدمات دولتی
- مورد وثوق و اعتماد باشد
بعد از قبولی در آزمون ها و تایید صلاحیت توسط وزارت اطلاعات، باید دوره کارآموزی نیز را با موفقیت پشت سر بگذارد. شخص با چنین شرایطی می تواند پروانه مترجم رسمی دریافت نماید.
طبق ماده 4 این مجموعه: «اعتبار پروانه مترجمی سه سال است و تمدید آن منوط به درخواست متقاضی و پرداخت هزینه مطابق تعرفه قانونی می باشد. «در صورتی که متقاضی تمدید پروانه مترجمی فاقد یکی از شرایط قانونی مربوطه تشخیص داده شود، موظف است این موضوع را به مرجع انتظامی مترجمان اطلاع دهد و درخواست تصحیح و رسیدگی را ارائه نماید. مرجع انتظامی پس از بررسی موارد و رسیدگی به درخواست، تصمیم لازم را اتخاذ کرده و پروانه مترجمی را مجدداً تمدید یا عدم تمدید مینماید. در طول فرآیند رسیدگی، اعتبار پروانه مترجمی تا زمانی که تصمیم مرجع انتظامی صادر نشده باقی میماند.»
مترجم رسمی در صورت تخلفاتی از عنوان و شغل خود محروم خواهد شد. تخلفات طبق ماده 6 این مجموعه قوانین عبارتند از:
- ترجمه و تطبیق با پروانه ای که اعتبار آن به پایان رسیده است.
- امتناع از قبول امور ارجاعی متقاضیان بدون عذر موجه
- عدم حضور در مراجع قضایی بدون عذر موجه
- عدم داشتن دفاتر و اسناد و تجهیزات مورد نیاز برای انجام فعالیت های ترجمه به تطابق با مقررات قانونی
- عدم رعایت تعرفه حق الزحمه مترجمی، ترجمه و تطبیق و تصدیق خلاف واقع
مترجم رسمی چه وظایفی دارد؟
در ادامه پاسخ به این سوال که چگونه مترجم رسمی شویم؟ به وظایف مترجم رسمی اشاره خواهیم کرد.
توان کافی برای ترجمه متون مختلف از فارسی به سایر زبان ها و برعکس: هر مترجم رسمی در یک زبان خارجه مجاز به فعالیت است که باید نسبت به آن کاملا مسلط باشد.
انجام تمام وظایفی که شرح آنها در مجموعه قوانین و مقررات مترجمان رسمی تشریح شده است: طبق ماده 2 این مجموعه قوانین: «ترجمه اسناد ذیل باید از طرف مترجمین رسمی یا مامورین سیاسی قنسولی تصدیق شده باشد:
- اسنادی که در یکی از کشورهای بیگانه یا در ایران به یکی از زبان های غیر فارسی تنظیم شده و در یکی از محاکم و ادارات ایران مورد استفاده باشد.
- اسنادی که در ایران تنظیم شده و ترجمه آن به منظور استفاده در یکی از کشورهای بیگانه مورد حاجت باشد.»
الزام به دفتر ثبت، برگ رسید و مهر: مترجم رسمی باید دفتر ثبت، برگ رسید و مهر مخصوص خود را داشته باشد. این مهر نام کامل مترجم و زبان خارجی مجاز به فعالیت او را در بر دارد و باید بر روی تمام صفحات اسناد ترجمه شده وجود داشته باشد.
الزام به پلمپ کردن و نگهداری تمام صفحات ترجمه شده: تمام اسنادی که ترجمه رسمی شده اند باید همراه با مشخصات کارفرما و تعداد صفحات، به طور کامل و دقیق ثبت شده و با اصول ویژه نگهداری شوند. متن مبدا به متن ترجمه شده ضمیمه شده و پلمپ گردد.
مسئولیت کامل نسبت به تمام صفحات ترجمه شده: مترجم رسمی در قبال اسنادی که گم شده یا آسیب ببینند مسئول خواهد بود.
ارائه رسید به مشتری: بعد از انجام ترجمه، باید در رسید تحویلی به متقاضی، نوع و صاحب سند، تعداد صفحات، میزان دستمزد دریافتی و تاریخ تسویه همراه با مهر مخصوص، ذکر گردد.
بیشتر بخوانید: ترجمه رسمی در غرب تهران
ویژگی های یک مترجم رسمی حرفه ای
ویژگی های مترجم رسمی حرفه ای را می توان در عناوین زیر خلاصه نمود:
- برخورداری از شرایط مندرج در قانون.
- مطالعه مداوم در حوزه های مختلف کاری به ویژه مطالعه حقوقی و آگاهی از آخرین تغییرات قوانین و سیاست های هر دو زبان.
- افزایش تسلط در مهارت های عملی مانند ترجمه شفاهی و کتبی، تقویت دایره واژگان، تکرار و تمرین گویش به زبان مقصد.
- اشتیاق، صبر و دقت در انجام درست و به موقع وظایف.
مترجم رسمی هنگام ترجمه شفاهی باید به چه اصولی مسلط باشد؟
اگر می خواهید بدانید چگونه مترجم رسمی شویم باید بدانید قسمتی از وظایف مترجم رسمی، طبق ماده 1 مجموعه قوانین مذکور، «ترجمه اظهارات در محاکم و ادارات و طرفین معامله یا شهود در دفتر اسناد رسمی» است. این ترجمه به صورت شفاهی انجام می گیرد.
- لزوم سرعت و دقت: مترجم باید همزمان یا اندکی بعد از مکالمه، بتواند طبق اصول درست و سریع، آن را ترجمه کرده و ارائه نماید. از آن جایی که در این نوع ترجمه، برخلاف ترجمه اسناد و مدارک، فرصت ویرایش وجود ندارد، دقت و تسلط مترجم بسیار اهمیت دارد.
- تسلط بر اصطلاحات حقوقی و قوانین زبان مبدا و مقصد: مترجم رسمی ضمن تسلط بر مکالمه و متون روزمره، باید با مکالمه رسمی، اصطلاحات حقوقی و قوانین کشور مقصد و معادل دقیق آنها در زبان فارسی آشنا باشد زیرا اصطلاحات حقوقی دارای ظرافت های زیادی هستند و اندکی تحریف در آنها، می تواند کل ترجمه و مفهوم انتقالی را مخدوش نماید.
- گویش روان و مهارت های گفتاری: گویش روان به هر دو زبان مبدا و مقصد، فن بیان، قدرت شنوایی بالا، حافظه دقیق و سرعت واکنش بالا از دیگر ویژگی های مترجم رسمی است که باید ترجمه شفاهی را بر عهده گیرد.
فرق بین مترجم رسمی و غیر رسمی
در یک دسته بندی کلی مترجمان را می توان به دو گروه رسمی و غیر رسمی طبقه بندی کرد. مترجم رسمی دارای شرایط ویژه ای بوده و در قوه قضاییه شناخته شده می باشد. مهر و پروانه رسمی از این مرجع دریافت نموده و وظیفه ترجمه اسناد و مدارک حکومتی، حقوقی و نهادهای رسمی را برعهده دارد. تفاوت های مهمی بین نتیجه کار این دو گروه مترجم وجود دارد.
- ترجمه معتبر اسناد و مدارک رسمی و دولتی: وقتی مدرک و یا سندی به سفارش یا برای یک نهاد رسمی ارسال می گردد باید حتما توسط مترجم رسمی، ترجمه شود. ترجمه غیر رسمی اعتبار کافی برای این منظور ندارد.
- اطلاعات تخصصی حقوقی و رسمی: ترجمه متون حقوقی نیازمند اطلاعات تخصصی حقوقی و تسلط بر معادل های اصطلاحات در هر دو زبان مبدا و مقصد است. از این رو مترجم غیر رسمی قابلیت کافی و مطمئن برای این منظور ندارد.
- انطباق کامل متن ترجمه شده با مبدا: در ترجمه رسمی تمام قسمت های متن مبدا و مقصد باید به طور کامل بر هم منطبق بوده و هیچ خلا یا انحرافی وجود نداشته باشد. ترجمه غیر رسمی معمولا از این ویژگی برخوردار نیست.
- اطمینان از اصالت سند و مدرک: مترجم رسمی باید قبل از اقدام به ترجمه مدارک از حقیقی بودن سند و مدرک اطمینان حاصل نماید. اما در ترجمه غیر رسمی امکان جعل و تقلب وجود خواهد داشت.
- قیمت بیشتر و طبق تعرفه: قیمت ترجمه غیر رسمی به صورت آزاد محاسبه می گردد در حالی که قیمت و دستمزد ترجمه رسمی بر اساس تعرفه قوه قضاییه بوده و معمولا بیشتر است.
درآمد مترجم رسمی چقدر است؟
اگر می خواهید بدانید چگونه مترجم رسمی شویم، حتما درآمد آن برای شما جذاب بوده است. درآمد مترجم رسمی به موارد مختلفی از جمله تعداد صفحات و کلمات ترجمه شده، کیفیت ترجمه و نوع سند بستگی دارد. باید بدانید درآمد مترجمان رسمی به زبان خارجه مجاز فعالیت آنها بستگی ندارد و قیمت ابلاغی برای تمام زبان های خارجه یکسان است. اما به طور طبیعی درخواست ترجمه در برخی زبان ها مانند انگلیسی بیشتر است. همچنین هر چقدر مهارت و تسلط مترجم یا گروه دارالترجمه بیشتر باشد، درآمد بیشتری خواهند داشت.
تعرفه حق الزحمه ترجمه رسمی به صورت سالانه توسط قوه قضاییه تعیین شده و به تصویب ریاست این قوه می رسد. برای دریافت این تعرفه و نحوه محاسبه می توانید به سامانه نرم افزاری امور مترجمان رسمی سنام مراجعه نمایید. تعرفه مزبور برای مدارک و اسناد مختلف متفاوت است و به دو گروه اصلی اسناد تیپ و غیر تیپ تقسیم می شود. اسناد غیر تیپ شکل و فرم یکسان نداشته و تعرفه آن به ازای ترجمه هر کلمه از زبان بیگانه به فارسی و برعکس 270 تومان است. تعرفه اسناد تیپ که فرم و شکل یکسان دارند طبق جدول تعرفه تعیین می شود. به عنوان مثال طبق تعرفه سال 1402 :
- برای کارت شناسایی، کارت ملی و کارت معافیت 54 هزار تومان
- برای سند تلفن همراه، کارت بازرگانی هوشمند، کارت نظام پزشکی و برگه مرخصی 72 هزار تومان
- پروانه وکالت 108 هزار تومان
- پروانه مهندسی 144 هزار تومان
لیست کامل این تعرفه بسیار مفصل است که ذکر تمام آنها در این مقاله نمی گنجد.
آزمون مترجم رسمی چیست؟
آزمون مترجم رسمی، آزمون مفصلی است که برای جذب مترجم رسمی و تکمیل ظرفیت مورد نیاز به تفکیک استان های مختلف برگزار می شود. متقاضی در هر استان باید ساکن همان استان بوده و تعهد نماید به مدت مشخصی در این استان فعالیت خواهد کرد. این آزمون در زبان های مختلفی همچون انگلیسی، عربی، آلمانی، ترکی استانبولی، ترکی آذری، کردی، چینی، اسپانیایی و ایتالیایی برگزار می گردد. برگزار کننده این آزمون سازمان اسناد و امور مترجمان رسمی قوه قضاییه است.
آزمون مترجم رسمی شامل دو مرحله کتبی و مصاحبه است. مراحل اجرایی آزمون کتبی از طریق سازمان سنجش برگزار می گردد که خود به دو قسمت تستی و تشریحی تقسیم می شود. کسانی که مدرک دکترای زبان دارند، نیاز به گذراندن مرحله تستی ندارند. سایر جزئیات آزمون در ادامه مطالب تشریح می گردند.
بیشتر بخوانید: ترجمه مدرک در غرب تهران
چگونگی برگزاری آزمون مترجم رسمی
برای کسانی که این سوال را ذهن دارند که چگونه مترجم رسمی شویم، اطلاع از چگونگی برگزاری آزمون و آگاهی از مهارت های لازم جهت قبولی در آزمون کتبی و مصاحبه اهمیت زیادی دارد. آزمون کتبی با سوالات تستی و تشریحی، مهارت چهارگانه نوشتن، خواندن، گوش کردن و صحبت کردن را در متقاضیان می سنجد. این آزمون شباهت زیادی با آزمون تافل (TOEFL) دارد.
برای این آزمون منابع خاصی معرفی نمی گردد، اما سوالات عمدتا از منابع حقوقی، قوانین داخلی کشورها، قراردادها و اسناد اقتباس می گردد. اعتقاد کلی برگزارکنندگان آزمون این است که مترجم رسمی باید اطلاعات وسیع در حوزه کاری خود داشته باشد. بنابراین سطح آزمون بالا است. متقاضیان می توانند سوالات دوره های قبل را با دقت مطالعه نموده و از وضعیت سوالات اطلاع حاصل نمایند. شرط ورود به مرحله بعد کسب حد نصاب 70 درصد و در برخی زبان ها 50 درصد از کل نمره است. قسمت مصاحبه که معمولا استرس بیشتری را به دنبال دارد، شامل موارد مختلفی است. ترجمه کتبی سریع، ترجمه از روی فیلم یا صدا، واژگان و اصطلاحات حقوقی، دستور زبان فارسی و معنی دقیق متون فارسی معاصر و کهن از جمله سوالات در مرحله مصاحبه هستند.
آزمون مترجم رسمی چه زمانی می باشد؟
برای کسانی که می خواهند در آزمون های مختلف شرکت نمایند، آگاهی از زمان دقیق آزمون بسیار اهمیت دارد، زیرا باید بتوانند برای کسب آمادگی کافی برنامه ریزی و تلاش نمایند. اما زمان دقیق برگزاری آزمون مترجم رسمی، از قبل قابل پیش بینی نیست. در واقع هر زمان قوه قضاییه در این حرفه با کمبود نیرو مواجه باشد، اقدام به برگزاری آزمون نموده و مراتب را از طریق سامانه های مختلف مانند سامانه سنام و سازمان سنجش اعلام می نماید. آخرین آزمون ها به ترتیب در سال های 1394، 1397و 1401 برگزار شده اند. اگر چه در دهه های گذشته این آزمون هر 10 یا 9 سال برگزار می شد، اما روند برگزاری در سال های اخیر هر 3 یا 4 سال یک بار بوده است.
بنابراین اگر مشتاق جذب در این حرفه هستید، باید به صورت مداوم در حال یادگیری و افزایش مهارت های خود باشید، همچنین برای آگاهی از زمان دقیق این آزمون، آخرین اخبار سایت های یاد شده را دنبال نمایید.
آیا ترجمه رسمی فوری امکان پذیر است؟
ترجمه رسمی در دفاتر ترجمه رسمی یا دارالترجمه رسمی انجام می گیرد. تاسیس این دفاتر نیازمند تشریفات قانونی مشخصی است. طبق ماده 8 مجموعه قوانین و مقررات مترجمان رسمی: «تشکیل دفتر یا موسسه و ترجمه اسناد و اظهارات افراد بدون رعایت مقررات این قانون ممنوع است و مرتکب به مجازات کلاهبرداری محکوم می گردد.»
برای انجام ترجمه اسناد و مدارک مختلف، مترجمانی با عنوان مترجم یار یا فرم زن، در این دفاتر حضور دارند و مانند دستیار به مترجم رسمی کمک می کنند. نکته مهم این است که مهر و تایید نهایی و مسئولیت کامل ترجمه به عهده مترجم رسمی است. البته باید بدانید هر مترجم در یک زبان خارجی خاص مجاز به فعالیت به صورت رسمی است. اگر سند یا مدرکی دارید که نیاز به ترجمه رسمی دارد ابتدا باید مترجم رسمی در زبان مورد نظر یا دارالترجمه مربوط به همان زبان را در استان خود پیدا کنید. در سامانه سنام می توانید به لیست تمام مترجمان رسمی و دفاتر ترجمه رسمی دسترسی پیدا کنید.
معمولا کار انجام ترجمه مراحل طولانی و زمانبری دارد اما برخی از دفاتر ترجمه رسمی با بهره گیری از سامانه اینترنتی و آنلاین، خدمات ترجمه فوری ارائه می دهند. در این دفاتر ثبت سفارش و پرداخت هزینه به صورت آنلاین انجام می گیرد و از این طریق خدمات شبانه روزی با صرف کمترین زمان ارائه می گردد.
توجه کنید که اگر چه ترجمه فوری در کوتاه ترین زمان ممکن، به عنوان مثال در یک روز، صورت می گیرد اما باید طبق اصول و مقررات و بدون ایراد و اشتباه انجام شود. در غیر این صورت مترجم رسمی مسئول، دچار تخلف شده است. نکته بعد این است که در همه انواع ترجمه رسمی باید اصل مدرک یا متن در اختیار مترجم رسمی قرار گیرد تا ضمن بررسی اصالت آن، به مدارک ترجمه شده ضمیمه گردد.
بیشتر بخوانید: ترجمه فوری در غرب تهران
برای جذب مترجم رسمی کارفرما چه مدرکی می خواهد؟
کسانی که توانایی و تسلط کافی برای ترجمه به زبان های مختلف دارند، فرصت های شغلی زیادی وجود دارد. سازمان ها و ادارات دولتی، هتل ها و اماکن گردشگری، کارخانجات و شرکت های خصوصی از جمله متقاضیان برای شغل مترجمی هستند. کارفرمایان برای سپردن این شغل به افراد شاید توجه چندانی به مدرک دانشگاهی آنها نداشته و صرفا توانایی عملی را مد نظر قرار دهند، به خصوص ارگان ها و شرکت هایی که به صورت مستقیم با افراد خارجی در ارتباط هستند. اما شرایط پذیرش مترجم رسمی کاملا متفاوت است.
کسی که می خواهد به عنوان مترجم رسمی کار کند باید مهارت های بیشتری داشته و نسبت به قوانین و حقوق زبان مبدا و مقصد اطلاعات جامعی داشته باشد. در آزمون جذب مترجم رسمی قبول شده و مراحل دریافت پروانه را با موفقیت پشت سر بگذارد. فعالیت او تحت نظارت قوه قضاییه و طبق قوانین و مقررات ویژه ای است. تمام مدارکی را که ترجمه می کند با امضا و مهر مخصوص خود تایید می نماید و در واقع مسئولیت صحت آنها را به طور کامل می پذیرد. ترجمه این افراد بر روی برگه های مخصوص انجام گرفته و جزو اسناد رسمی محسوب می شود. افراد با این تخصص می توانند در دارالترجمه ها مشغول به کار شده و یا مستقلا دارالترجمه تاسیس نمایند. دارالترجمه مانند دفاتر رسمی دارای شماره مشخص و مختص به خود است.
نتیجه گیری
اگر به عنوان مترجم یا کسی که به سایر زبان ها تسلط دارد می خواهید بدانید چگونه مترجم رسمی شویم؟ به شما خوشامد می گوییم. این مقاله توضیحات جامع و کاملی ارائه کرده و به سوالات شما در این زمینه پاسخ می دهد. سوالاتی از قبیل: مترجمی رسمی کیست و چه وظایفی دارد؟ جذب مترجم رسمی از چه قواعد و ضوابطی پیروی می کند؟ کدام ارگان یا سازمان مسئول برگزاری آزمون مربوطه است؟ این آزمون چگونه و چه زمانی برگزار می شود؟ شرایط ثبت نام و پذیرش آن چگونه است؟ پروانه مترجم رسمی چگونه و در چه شرایطی تمدید می گردد؟ درآمد مترجم رسمی بر اساس چه فاکتورهایی تعیین می گردد؟ آیا امکان ترجمه رسمی فوری وجود دارد؟
به عنوان نکته پایانی توجه داشته باشید شغل مترجمی رسمی از مشاغل حساس محسوب شده و کسب این عنوان نیازمند طی مراحل سخت و دقت در انجام وظایف است. افراد در صورت مشاهده تخلف از مترجم رسمی یا دفاتر ترجمه رسمی، می توانند شکایت کنند. برای این منظور باید شکوائیه خود را در سامانه سنام ثبت نمایند. اثبات برخی تخلفات موجب توبیخ کتبی با درج در پرونده یا لغو پروانه و محرومیت از کار مترجم می گردد.
